Vikingen, bouwmeesters, hertogen en geestelijken hebben in de middeleeuwen de basis gelegd voor de streek Normandië. En dat niet alleen: overal in Europa hebben ze hun sporen achtergelaten. Van indrukwekkende abdijen en machtige burchten tot eeuwenoude manuscripten en verfijnde borduurwerken: samen brengen ze duizend jaar Normandische geschiedenis tot leven. Bovendien wappert op veel plaatsen nog altijd de eeuwenoude Normandische vlag. Je herkent hem aan de twee goudkleurige leeuwen (ook wel: luipaarden) in een rood vlak.
Geschiedenis en identiteit van Normandië
- Wie door Normandië reist, ontdekt een regio met een geschiedenis van meer dan duizend jaar.
- Ook al zijn er in Normandië nog altijd sporen uit de Gallo-Romeinse tijd te vinden, in de middeleeuwen veranderde de regio ingrijpend.
- Door de eeuwen heen hebben verschillende machthebbers en historische figuren de geschiedenis van Normandië bepaald. Van Rollo, de hoofdman van de Vikingen, tot Willem de Veroveraar: hun invloed reikte tot ver buiten het hertogdom, van Falaise tot Palermo.
- Verschillende culturen, veroveringen en uitwisselingen hebben Normandië gevormd. Die rijke geschiedenis is nog altijd zichtbaar in het karakter van de streek.
- De eeuwenoude band met Normandië leeft voort op de Britse Kanaaleilanden Jersey en Guernsey, waar koning Charles III de titel Hertog van Normandië draagt.
Van Viking tot Normandiër
Het verhaal van Normandië begint met de komst van de Noormannen. Rond 880 bereikten Vikingen onder leiding van Rollo de monding van de Seine. Na eerdere aanvallen op de Noordzee en in het Kanaal werden hun invallen steeds heviger. Kloosters werden verwoest en inwoners sloegen op de vlucht.
In 911 neemt de geschiedenis van Normandië een beslissende wending: de Karolingische koning Karel de Eenvoudige staat Rollo een groot gebied rond Rouen af. Dit akkoord, het verdrag van Saint-Clair-sur-Epte, vormt het begin van Normandië. Rollo bekeert zich tot het christendom en belooft het gebied te verdedigen tegen de invallen van andere Vikingbendes. In ruil daarvoor krijgt hij land en wordt hij hertog van Normandië. In minder dan een eeuw hebben de Vikingen zich tot het christendom bekeerd, de lokale Romaanse taal overgenomen en de eerder verwoeste abdijen herbouwd. Zo ontstaat Normandië. De naam Normandië verwijst naar de ‘Northmen’, oftewel de Noormannen. Hun Vikingverleden klinkt nog door in veel plaatsnamen. Bolbec, Caudebec, Yvetot, Honfleur en Barfleur zijn bijvoorbeeld afkomstig uit het Oudnoors, de taal van de Vikingen. Bec betekende beek, tot verwees naar een landgoed en fleur een riviermonding.
De veroveringen van de Noormannen
In de 10e eeuw breidt Normandië zich verder uit. Steden als Rouen, Bayeux, Fécamp, Falaise en Caen groeiden uit tot belangrijke plaatsen.
Dan breekt een nieuw tijdperk aan met Willem de Veroveraar. Hij wordt rond 1027 geboren in Falaise als bastaardzoon van hertog Robert de Schitterende. Na de dood van zijn vader erft hij het hertogdom Normandië, maar zijn positie wordt betwist. In 1066 steekt Willem het Kanaal over. Bij Hastings verslaat hij de Saksische koning Harold II en wordt hij koning van Engeland. Zijn verovering is vereeuwigd op het beroemde Tapijt van Bayeux, en verandert de geschiedenis van Europa voorgoed.
Andere Normandische edelen trekken naar het zuiden. De familie Hauteville verovert Zuid-Italië en vervolgens Sicilië. Hun invloed is er vandaag nog zichtbaar.
De Normandische heerschappij in Engeland en Sicilië zorgt voor een bloeiende cultuur en indrukwekkende bouwwerken. In Engeland verrijzen onder meer de Tower of London en de kathedralen van Winchester, Norwich en Canterbury. De Normandische invloed is ook op Sicilië nog duidelijk zichtbaar, onder meer in Cefalù. Ook Caen beleeft een grote bloeiperiode, met de grootste burchtomwalling van Europa, verspreid over maar liefst 5,5 hectare. Willem de Veroveraar en zijn vrouw Mathilde van Vlaanderen laten er bovendien imposante abdijen bouwen.
Een machtig hertogdom
In de 12e eeuw vormt Normandië het hart van een uitgestrekt rijk. Hendrik II Plantagenêt, zijn vrouw Eleonora van Aquitanië en hun zonen, onder wie Richard Leeuwenhart heersen over een rijk dat voortdurend in beweging is. Hun gebied strekt zich uit over de westelijke helft van Frankrijk, maar ook over Engeland en grote delen van Wales en Ierland.
De heersers reizen hun rijk door met heel hun hofhouding (en verspreiden zo de kunst uit die tijd). Overal verrijzen vestingen als teken van hun macht. In Normandië krijgt de gotiek steeds meer voet aan de grond. De kathedralen van Rouen, Bayeux, Coutances en Sées zijn daar nog altijd prachtige voorbeelden van. Ze laten zien hoe indrukwekkend de middeleeuwse architectuur in Normandië was.
In 1204 verovert de Franse koning Filips Augustus Normandië. Het hertogdom wordt onderdeel van het Franse koninkrijk, maar behoudt zijn eigen karakter. Tijdens de Honderdjarige oorlog strijden zowel de Engelse als de Franse kroon om de Normandische steden en dorpen.
In 1469 komt definitief een einde aan het hertogdom. Toch zijn de sporen van de middeleeuwen nog overal zichtbaar. Vestingen, abdijen, kathedralen en historische plaatsen vertellen samen het verhaal van een rijke geschiedenis die Normandië en Europa heeft gevormd.
MILLENIUM – 2027 : Het Europese Jaar van de Normandiërs
In 2027 staat Normandië volop in de schijnwerpers tijdens MILLENIUM – 2027, het Europese Jaar van de Normandiërs. In onze regio en op allerlei plekken in Europa vinden tal van evenementen plaats. Een mooie kans om de geschiedenis en het middeleeuwse erfgoed van Normandië te ontdekken.
Op het programma staan onder meer grote exposities, een bijzondere virtual experience, hedendaagse kunst en een indrukwekkende verzameling Vikingboten.
MILLENIUM is veel meer dan een jaar vol evenementen. Het laat zien hoe de geschiedenis van Normandië verbonden is met die van andere delen van Europa. Van Engeland en Ierland tot Vlaanderen en Zuid-Italië, en van Scandinavië tot de Kanaaleilanden.