Drie steden in Normandië, één rode draad: een man die een zeer bepalende rol heeft gespeeld in de vroege Europese geschiedenis. In Falaise, Caen en Bayeux vind je volop sporen van Willem de Veroveraar. Voordat we deze steden gaan verkennen, kun je nog even nalezen wie hij ook alweer was. Daarna volgen we zijn levenspad, vanaf de wieg tot aan het Tapijt waarop de verovering van Engeland in beeld is gebracht.
Ontdek de plekken waar Willem de Veroveraar leefde
Drie steden, één rode draad. In Falaise, Caen en Bayeux vind je alle belangrijke bezienswaardigheden als je je wilt verdiepen in de eeuw van Willem de Veroveraar: abdijen, kastelen, musea en middeleeuwse ruïnes.
Wil je weten wat er door het jaar heen over deze periode wordt georganiseerd aan middeleeuwse feesten, re-enactments, congressen of tijdelijke tentoonstellingen? Kijk dan op de pagina met de agenda van de steden van Willem.
Naast de al genoemde (belangrijke) bezienswaardigheden, vind je in deze steden nog meer herinneringen aan de middeleeuwen. Hieronder ontdek je de bezienswaardigheden in Falaise, Caen en Bayeux die direct of indirect met Willem te maken hebben. Wil je tijdens je verblijf naar een evenement? Check dan eerst de lijst met middeleeuwse evenementen in Falaise, Caen en Bayeux.
Falaise, de wieg van de hertog
Op een hoge rots tussen de valleien van de Ante en de Marescot, waakt het kasteel van Falaise al bijna 1.000 jaar over de stad waar Willem is opgegroeid. Hier is in 1027 het kind geboren dat later zou uitgroeien tot de befaamde Willem de Veroveraar. Hij was de zoon van Robert de Schitterende, hertog van Normandië, en Arlette, dochter van een leerlooier uit de stad. Hij is dus geboren tussen twee werelden in: aan de ene kant de Normandische adel, aan de andere kant de lokale burgerij. Zijn vader overleed in 1035, hij erfde daardoor al op 8-jarige leeftijd het hertogdom Normandië. Als bastaardkind moest hij ervoor vechten om aan de macht komen. Pas in 1047, na de overwinning in Val-ès-Dune bij Caen, wist hij zijn gezag definitief te vestigen.
Een paar decennia later liet Willem vanuit Falaise zijn belangrijkste erfenis achter: de Franse taal. Als koning van Engeland zorgde hij ervoor dat het Frans – dat hij sprak in Falaise en Caen – ineens drie eeuwen lang de voertaal werd aan het hof in Londen. Dit heeft het Engelse vocabulaire voor altijd beïnvloed. Een deel van het hedendaagse Engels komt rechtstreeks uit Normandië.
Binnen de gerestaureerde muren van het kasteel kun je je via films en foto’s onderdompelen in de het leven van de hertogen en de middeleeuwse koningen. Zo ontdek je ruimte voor ruimte hoe het er hier vroeger uitzag. Een mooie en leerzame duik in de 11e eeuw, ook voor kinderen.
Caen, de hoofdstad van een hertog die koning werd
Falaise is de stad van zijn kinderjaren, in Caen werd hij volwassen. Caen – de stad waar de Orne en de Odon samenkomen – is het kloppende hart van zijn macht, eerst als hertog, later als koning. De stad in de Calvados was zijn lievelingsplaats: hij bouwde de stad uit, wilde er begraven worden en ook Mathilde van Vlaanderen, zijn vrouw vanaf 1052, drukte er haar stempel op.
Twee abdijen zetten de toon. Aan de westkant de Abbaye aux Hommes, gesticht door Willem. Daar vind je zijn graf in de kloosterkerk Saint-Étienne. Aan de oostkant de Abbaye aux Dames, gesticht door Mathilde, hier ligt de hertogin-koningin begraven. De twee gebouwen zijn als het ware gespiegeld, ze zijn hier neergezet omdat de paus vond dat het paar boete moest doen: Willem en Mathilde waren volgens de kerk als neef en nicht te sterk verwant aan elkaar, daarom moesten ze allebei een religieus bouwwerk aanleggen.
Ook na zijn dood bleef Willem vermaard. De middeleeuwse geschiedschrijvers beweren dat de doodskist van de koning te klein was voor zijn enorme lichaam. In 1562, vijf eeuwen later, zou zijn graf leeggeroofd zijn tijdens de Godsdienstoorlogen. Er is alleen nog een linkerdijbeen van hem over, het ligt onder een sobere grafsteen in het koor van de abdijkerk. Iets verderop in de stad vind je ook nog een van de grootste middeleeuwse vestingen van Europa, het paleis van de hertogen. Daarin is tegenwoordig het Musée de Normandie ondergebracht. En dan nog een leuke anekdote over de gastronomie uit die tijd: het schijnt dat de beroemde Tripes à la mode de Caen (Pens op de wijze van Caen) bedacht is door de kok van Willem: moeilijk te bewijzen, maar het idee is leuk.
Bayeux, de stad van het Tapijt
Bayeux ligt in de Calvados. Willem heeft hier niet geleefd, maar het is de stad waar zijn belangrijkste wapenfeit is beschreven. En wel op een spectaculaire manier: op een lang, linnen, geborduurd wandkleed van bijna 70 meter, het verhaal rolt zich beeld na beeld voor je uit. Het Tapijt van Bayeux (dat technisch gesproken geen tapijt is maar een borduurwerk) is sinds 2007 opgenomen in het Memory of the World Register van UNESCO. Een bijzondere eer en niet te verwarren met de Werelderfgoedlijst: het gaat hier om werken waarin een deel van de geschiedenis van de mensen is vastgelegd, dat wil zeggen cruciale archieven, manuscripten of zoals hier een borduurwerk.
Op het Tapijt staan enkele beslissende maanden uitgebeeld: vanaf het moment dat Harold zijn belofte doet aan Willem, tot aan het verraad, de voorbereidingen voor de strijd aan de Normandische kust, de oversteek van het Kanaal en tot slot de Slag bij Hastings op 14 oktober 1066. Wat daarna nog komt zijn de kroning van Willem in de Westminster op kerstdag en zijn bewind dat aan weerszijden van het Kanaal grote veranderingen teweeg heeft gebracht.
Voor kinderen is het Tapijt vaak zeer indrukwekkend. Het is een soort stripverhaal uit de 11e eeuw: je kunt verschillende personages volgen, teksten ontcijferen in het latijn, speuren naar paarden en schepen en je kunt zelfs de komeet Halley ontdekken die in april 1066 langskwam, een belangrijk voorteken, vonden ze in die tijd.
Sinds 1 september 2025 is het Musée de la Tapisserie de Bayeux gesloten vanwege een grote restauratie. In oktober 2027 gaat het weer open. Het Tapijt is tot die tijd niet te zien in Frankrijk, maar tijdelijk wel in Londen. Het is voor een aantal maanden uitgeleend aan het British Museum.
