Meer weten over het impressionisme in Normandie

Iedereen kent of herkent wel minstens twee grote werken die zijn voortgekomen uit deze kunststroming. Maar niet veel mensen kunnen precies vertellen wat het impressionisme inhoudt. Daarom bij deze een korte introductie…

Wieg van het impressionisme

Het impressionisme is niet spontaan ontstaan, de stijl heeft zich heel geleidelijk ontwikkeld. De kern zit hem in het begrip ‘impressie’. De werken geven - puur en eenvoudig - de ‘impressies’ weer die de schilders hebben als ze naar hun omgeving kijken, zonder rekening te houden met het keurslijf van de zogenoemde academische schilderkunst. Het doel van de schilders is om een momentopname te maken, dit al schilderend te ontleden en het aan de toeschouwer over te laten om er zelf weer één beeld van te maken.

Normandië, de ‘muze’ van de impressionisten

De naam van de stroming is afgeleid van een werk van Monet genaamd ‘Impression, soleil levant’ (Impressie, zonsopkomst), geschilderd in Sainte-Adresse, vlak bij Le Havre, in 1872. Midden in Normandië heeft zich dus een artistieke stroming ontwikkeld die een onmiskenbaar stempel heeft gedrukt (en nog altijd drukt) op de kunstgeschiedenis. Normandië associëren met impressionisme is niet alleen historisch correct, maar ook landschappelijk gezien. Het schilderen van momentopnames is begonnen onder de unieke hemel van Normandië, daar waar het licht zo prachtig valt op het land, het water, de oevers en de weelderig groene valleien. Heel wat anders dan het duistere bos van Barbizon…

Het bijzondere licht van Normandië heeft heel wat kunstenaars geïnspireerd: dit heeft een onuitwisbare invloed gehad op de het verloop van de kunstgeschiedenis.

Delacroix bracht als kind zijn vakantie door in de buurt van Fécamp. Hij schilderde de krijtrotsen van Etretat lang voor Courbet en Monet dat deden, en hij was de eerste die op het doek ‘La Mer vue des falaises de Dieppe’ (De zee vanaf de krijtrotsen van Dieppe) om te experimenteren met de vlotte en losse penseelstreek en het eigenzinnige kleurgebruik van de impressionisten.

Millet was afkomstig uit een gehucht aan de kust in het noorden van de Cotentin en woonde daarna in Le Havre. Hij is erin geslaagd om het Normandische boerenleven het meest waarheidsgetrouw weer te geven.

Courbet kwam vanaf 1840 naar de Normandische kust, op zoek naar inspiratie. Hij ging regelmatig naar Dieppe. Degas ontdekte al heel jong de Haras du Pin (een manege met fokkerij). Bij de paardenrenbaan van Argentan schilderde hij zijn eerste paardenraces. Renoir ontmoette in Dieppe zijn vrienden Monet, Blanche en Pissarro.

In de loop der jaren hebben nog veel meer mensen - uit allerlei kunststromingen - zich door de Normandische natuur laten betoveren…

Het impressionisme: de belangrijkste plekken en de grootste namen

Heel Normandië was een bron van inspiratie voor deze kunstenaars. Maar sommige plaatsen hebben hun creativiteit nóg meer gestimuleerd en tot hun recht laten komen.

Courbet en Corot vertegenwoordigden de avant-garde van de Franse schilderkunst. Zij kozen de plekken uit waar alle impressionisten zich in het begin door lieten inspireren, zoals het charmante dorpje van Saint-Céneri le Gérei in de Orne, vandaag de dag staat dit op de lijst van Mooiste Dorpjes van Frankrijk.

Dieppe was de plek waar de impressionisten het meest samenkwamen. Renoir, Courbet, Blanche, Monet, Pissarro en Eva Gonzalès ontmoetten elkaar hier regelmatig. Courbet, Monet, Bazille en Corot waren Dieppe wel eens ontrouw en kozen ervoor om het het fascinerende licht vast te leggen van de riviermonding van de Seine. Ze logeerden in de Auberge de la Mère Toutain, tegenwoordig La Ferme Saint Siméon in Honfleur.

Voordat Le Havre opzien zou baren met de naoorlogse architectuur van Auguste Perret, was het een plek waar kunstenaars zich flink konden uitleven. Hier werkten Millet, Boudin, Turner, Jongkind en ook nog Monet in zijn jonge jaren.

Ook Etretat heeft met zijn krijtrotsen de creativiteit geprikkeld van de impressionistische schilders.

Honfleur wordt wel beschouwd als bakermat van het impressionisme. Eugène Boudin is er geboren en hij leerde er de jonge Claude Monet schilderen in de openlucht. Veel kunstenaars hebben de bijzondere sfeer van Honfleur op zich laten inwerken. De badplaats is tot op de dag van vandaag een onuitputtelijke bron van inspiratie, er zijn niet voor niets nog zoveel schildersateliers en kunstgaleries.

Tot slot verdient natuurlijk ook de Fondation Monet in Giverny uitgebreid aandacht, het is immers een ‘impressionistisch landschap’ op zich. Monet koos ervoor om in dit kleine dorpje in de Eure zijn tuin annex atelier in te richten. Daar ging hij leven én schilderen: enkele van zijn beroemdste doeken zijn hier gemaakt.

Alles nodigt hier uit tot overpeinzingen: de tuin, het huis met zijn inrichting en meubilair, het dorp. En elk seizoen is de tuin weer totaal anders. Ook veel Amerikaanse schilders vonden er inspiratie. Zo ontstond hier de Amerikaanse schilderskolonie van Giverny.

Bron: La Normandie, Berceau de l'Impressionnisme (Normandië, bakermat van het impressionnisme), door Jacques-Sylvain Klein.

Lees verder

Niet te missen